Woensdag, 16 september 2020 | Fliegerhorst Venlo was tijdens de Tweede Wereldoorlog een van de grootste Duitse luchtmachtbases (Luftwaffe) in West-Europa. Dit vliegveld bij Venlo, deels op Nederlands en deels op Duits grondgebied, was strategisch belangrijk voor de verdediging van het Ruhrgebied en voor Duitse nachtjagers die Engelse bommenwerpers onderschepten. Na de oorlog verdwenen de meeste gebouwen en infrastructuur, maar er is één bijzonder bouwwerk dat dit verleden nog tastbaar maakt: de enige overgebleven Rondbooghangaar (ook wel booghangar genoemd). Deze hangaar heeft een monumentale status en biedt een inkijkje in de imposante omvang en geschiedenis van Fliegerhorst Venlo.
Historische achtergrond van Fliegerhorst Venlo
Na de Duitse inval in Nederland in mei 1940 begon de Luftwaffe met de aanleg van een groot vliegveld bij Venlo, op de Groote Heide. Dit terrein van circa 200 hectare werd tussen oktober 1940 en maart 1941 uitgebreid met drie startbanen, elk ongeveer 100 meter breed en tot 1450 meter lang, en tientallen hangars. Nederlandse bouwvakkers en later bijna 700 concentratiekampgevangenen uit kamp Vught werden ingezet voor de aanleg van deze infrastructuur. In totaal lagen er op het terrein tientallen hangaars, taxibanen en werkplaatsen.
Vanaf maart 1941 werd Fliegerhorst Venlo operationeel. De basis was vooral bekend vanwege de nachtjagereenheid I./NJG 1, die van Venlo uit Engelse bommenwerpers onderschepte en neerschoot. Gedurende de oorlog vlogen hier tientallen Duitse nachtjagers hun missies. Het vliegveld werd meermalen gebombardeerd door de geallieerden, maar steeds weer deels hersteld. In september 1944 werd de basis uiteindelijk verwoest en door de Duitsers deels opgeblazen. Toen de Amerikanen Venlo bevrijdden in maart 1945 namen zij het vliegveld tijdelijk in gebruik als ‘Yankee 55’ voor verdere operaties in West-Europa.
De Rondbooghangaar: uniek overblijfsel
Van de oorspronkelijke 42 rundbogenhangars op Fliegerhorst Venlo is slechts één exemplaar bewaard gebleven. Deze hangaar is uniek omdat het de enige was die een betonnen constructie had en daardoor de sloop door Duitse Sprengkommando’s en de jaren erna heeft overleefd. De andre houten of stalen hangars werden na de oorlog afgebroken of raakten verloren. De hangaar meet ongeveer 20 bij 40 meter en de karakteristieke boogconstructie is nog duidelijk zichtbaar. Ondanks de tekenen van oorlog, zoals inslagen van kogels en granaten, staat het bouwwerk er nog steeds als monument.
Deze rundbogenhangar geeft een goed beeld van hoe indrukwekkend de vliegveldconstructies waren. Het is een tastbare herinnering aan de militaire geschiedenis van de regio. Rondom de hangaar zijn restanten van de vroegere basis te vinden, waaronder funderingen en muren met gedenkplaten ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de oorlog, zowel burgers, krijgsgevangenen als geallieerd personeel.
Hedendaagse situatie en toegankelijkheid
Fliegerhorst Venlo is tegenwoordig een gebied met natuur en herinneringen. De oude startbanen en taxibanen zijn grotendeels overwoekerd, maar sommige historische gebouwen en restanten, zoals de Rondbooghangaar, zijn nog zichtbaar en bereikbaar. Rondleidingen vinden plaats, onder meer georganiseerd vanaf het toegangspunt ‘Tor 9’. Deze rondleidingen worden gehouden op de tweede zondag van de maand (behalve december) en bieden een unieke mogelijkheid om het gebied met een gids te verkennen.
Hoewel grote delen van het voormalige vliegveld niet vrij toegankelijk zijn vanwege gebruik door de Bundeswehr als depot en oefenruimte, kunnen wandelaars en fietsers een route volgen rondom de historische locaties. De hangaar zelf staat in het Nederlandse deel en vormt een indrukwekkend, maar rustig monument in het landschap. Dit maakte het mogelijk het verhaal van Fliegerhorst Venlo toegankelijk te maken voor het publiek, gecombineerd met natuurbeleving in het grensgebied.
Cultureel en historisch belang
De Rondbooghangaar van Fliegerhorst Venlo is niet alleen een technisch bouwwerk, maar ook een symbool van het ingewikkelde oorlogsverleden van de regio. Het is een monument dat herinnert aan de oorlogsinspanningen, slachtoffers en ook aan de kracht van herstel en verbeelding na de Tweede Wereldoorlog. Door behoud en publiek toegankelijk maken blijft de geschiedenis levend en kunnen toekomstige generaties leren over deze periode.
Met zijn bijzondere architectuur en historische betekenis trekt de hangaar ook aandacht van geschiedenisliefhebbers, fotografen, wandelaars en toeristen. Het is een gekend symbool binnen de verhalen over de oorlog in Limburg en het grensgebied met Duitsland. Er zijn zelfs kunstprojecten en exposities geweest in gebouwen rond het vliegveld, waarbij de geschiedenis en het landschap samenkomen.
Conclusie
Fliegerhorst Venlo was een grootschalig Duits vliegveld dat veel betekende tijdens de Tweede Wereldoorlog voor luchtoperaties in West-Europa. Nu is het vooral een rustieke plek met natuur en herinneringen waar de enige overgebleven Rondbooghangaar het militaire verleden zichtbaar maakt. Dit bijzondere bouwwerk is uniek vanwege zijn betonnen constructie en monumentale status, en dient als stille getuige van zware oorlogstijden en de veranderingen daarna. Een bezoek aan deze hangaar en het omliggende terrein biedt een fascinerende blik op een belangrijk stukje Europese geschiedenis midden in het landschap.
Klik op de links voor de foto impressie, de film en het fotoalbum van mijn bezoek aan de Rondbooghangaar van voormalig oorlogsvliegveld Fliegerhorst Venlo.
Impressie
